Nasıl yardımcı olabiliriz?

Veri Merkezi Simülatörü (Datacenter Simulator), tarayıcıda oynanan Türkçe bir veri merkezi (data center) simülasyon ve tycoon oyunudur. Sunucu salonuna kabin kurar, içine sunucu ve switch takar; enerjiyi, soğutmayı ve internet bağlantısını yönetir, müşterilere sunucu kiralayarak veri merkezini büyütürsün.

Evet. Veri Merkezi Simülatörü tamamen ücretsizdir; kayıt olup hemen oynamaya başlayabilirsin.

Hayır. Oyun doğrudan tarayıcıda çalışır; bilgisayarda Chrome, Edge, Firefox ve Safari ile oynanabilir. Dilersen Windows, macOS ya da Linux için masaüstü uygulamasını indirebilirsin. App Store ve Google Play uygulamaları hazır, mağaza onayı bekleniyor.

Evet: salonların uğultusu, elektrik gidince jeneratör sesi ve aküler devredeyken UPS uyarısı. Sesi üst çubuktaki hoparlör simgesinden açıp kapatırsın; seçimin tarayıcında hatırlanır. Ses ilk tıklamandan sonra başlar ve oyun arka plandaki bir sekmedeyken çalmaz.

Evet. “Kayıt Olmadan Oyna” ile yalnızca bir kullanıcı adı seçip hemen başlarsın. Sonra kayıt olursan (e-posta ya da Google) veri merkezin hesabına kaydedilir. Vitrine çıkmak, sıralamada görünmek, beğenmek ve pazarı kullanmak için kayıt gerekir. Misafir oyunu tarayıcıdaki oturuma bağlıdır; 30 gün girilmezse silinir.

Oyun sunucuda çalışır ve otomatik kaydedilir. Oyundan çıktığında simülasyon durur; döndüğünde kaldığın andan devam edersin, yokken iflas etmezsin.

Oyun seni adım adım götürür. Alttaki çubuktan bir kabin seçip salona koy, kabin panelinden bir switch ve 2 sunucu ekle. Kablolama → Otomatik döşe ile kabini network odasına bağla, salona bir klima kur (küçük salon için VRF klima yeter) ve Başla’ya bas. İlk müşteri talebi birkaç saniye içinde Müşteriler panelinde görünür; boş sunucun yetiyorsa Kabul Et. Küçük başla: boş sunucu para kazandırmaz ama elektrik ve bakım yer. Rehberi oyunda ? düğmesinden yeniden açabilirsin.

1x hızda bir oyun saati 10 saniye, bir oyun günü 4 dakika sürer. 2x, 4x ve 8x hızlarla zamanı hızlandırabilir, boşluk tuşuyla duraklatabilirsin.

Hayır. Oyun yalnızca sen bağlıyken ilerler, bu yüzden bir hesap aynı anda tek veri merkezi çalıştırır. Başka bir sekmede ya da cihazda başka bir veri merkezini açınca öncekinde "Başka yerde açıldı" yazar ve o veri merkezi durur; oyunun kayıtlıdır. "Burada devam et" ile oyunu o ekrana geri alırsın, bu kez öbürü durur. Aynı veri merkezini iki sekmede ya da cihazda açmak serbesttir: tek oyun olduğu için ikisi de aynı anı gösterir.

Müşteri taleplerini kabul edip sunucularını kiraya verirsin; her müşteri günlük kira öder. Elektrik, soğutma, bakım, personel, internet hatları ve kira gibi giderleri çıkardıktan sonra kalan net gelirdir. Kesintilerde SLA cezası ödersin.

PUE (Power Usage Effectiveness), tesisin toplam enerji tüketiminin BT ekipmanının tüketimine oranıdır. 1’e ne kadar yakınsa o kadar verimlidir. Az kabinli bir tesiste klima ve UPS kayıpları yüzünden PUE yüksektir; kapalı soğuk koridor, verimli UPS ve serbest soğutma PUE’yi düşürür. Serbest soğutmayla PUE gece ve kışın düşer, yazın öğleden sonra yükselir; Enerji panelinde şu anki PUE’nin yanında buranın iklimiyle bir yılın ortalaması (yıllık PUE) yazar. TS EN 50600 sınıflarının PUE şartı yıllık PUE ile ölçülür.

Serbest soğutma bir araştırmadır. Araştırınca dış hava 16°C’nin altına indiğinde soğuk su dış havayla soğutulur ve klimaların kompresörleri yükü paylaşır; 4°C ve altında kompresörler tamamen durur, kompresör tüketimi %85 düşer (pompa ve fanlar çalışır). Kazanç iklime bağlıdır: yıl boyunca ortalama İstanbul’da %26, Ankara’da %37, Erzurum’da %52, Ardahan’da %57, Antalya’da %13, Dubai’de hiç yoktur. Soğutma panelinde dış havayı, serbest soğutmanın şu anki payını ve günlük tasarrufu görürsün. Isı dalgası dışarıyı ısıtır ve serbest soğutmayı keser. VRF klimalar split klima olduğu için yararlanmaz. Soğuk yerlerin bedeli kar fırtınasıdır: günün ortalaması 0°C’nin altındaysa şebeke 14-30 saat kesilebilir ve acil yakıt geç gelir, bu yüzden kışa yeterli yakıt ve jeneratörle gir.

Genel Bakış’taki Çevre sekmesinde görünür. Karbon: şebekeden çekilen her kWh, ülkenin şebeke karbonunu taşır (Türkiye 430 g/kWh, Stockholm 30, Frankfurt 360); güneş paneli şebekeden çekileni azaltır, jeneratör dizel yakar. Su: klimaların soğutma kuleleri ısının kWh’ı başına 1,8 L buharlaştırır, serbest soğutma çalıştıkça bu düşer; VRF su harcamaz, sıvı soğutma çok az harcar. Su faturası m³ başına ₺60. Atık ısı: 1 MW’lık ısı hattı (₺1,5 Mn, 5 gün) döşeyip ısıyı yakındaki seralara ya da bölgesel ısıtmaya satabilirsin. Sıvı soğutmanın ısısının tamamı, oda klimalarınınkinin yarısı satılır; alıcı soğukta daha çok ister. Isıyı alıcı götürdüğü için kompresörler az çalışır, PUE ve su düşer. Verimlilik sıralaması son 30 günün yıllık PUE’sine göredir, düşük olan önde; son 30 günde ortalama BT yükü en az 1 MW olan veri merkezleri girer.

VRF klima, split klimanın salona konan iç ünitesidir: 12 kW, ₺60.000, tek karo; dış üniteleri dış sahada durur. Birkaç kabinlik bir salon için ucuz bir başlangıçtır ama verimsizdir. Soğuttuğu ısının %60’ı kadar elektrik çeker (CRAC ve in-row %30), iki kat sık arızalanır. Yalnızca salonun açık zeminini soğutur, kapalı koridora hava basamaz; havası yaklaşık 4 karoya kadar iyi ulaşır. Salon büyüdükçe CRAC, büyük CRAC ve in-row hem daha ucuza soğutur hem daha az yer kaplar.

Soğutma panelindeki Salonlar bölümü her salonun ısısını, kabinlere ulaşan soğuk havayı ve yedekliliğini ayrı gösterir. Yedek yoksa ne eklemenin ya da hangi klimayı büyütmenin yeteceğini yazar; tesisin yedekliliği en zayıf salonunki kadardır. 60 kW CRAC 150 kW büyük CRAC’a, ikisi de Yüksek verimli soğutma araştırmasıyla 300 kW CRAH’a aynı iki karoda değiştirilebilir. Yenisinin fiyatından eskisinin yeni fiyatı düşülür: 150 kW’tan 300 kW’a ₺1,075 milyon. Değişim 4 saat sürer ve o sırada klima çalışmaz; yedeği olmayan salonda kabinler ısınır, bu yüzden klimaları birer birer değiştir.

Araştırma panelindeki "Yüksek verimli soğutma" araştırmasını tamamla. İki şey açılır. Yüksek kapasiteli CRAH, büyük CRAC ile aynı iki karoya oturur ama 300 kW soğutur (büyük CRAC 150 kW); kilovat başına biraz pahalıdır, kazandığın şey yerdir. Ünite büyük olduğu için N+1 yedekte arızalanan ünitenin yerini tutacak kadar kapasite kalması gerekir. Mevcut CRAC, büyük CRAC ve in-row üniteler de EC fan ve inverter kompresörle yerinde yükseltilir: fan tüketimi %30, kompresör tüketimi %10 düşer, PUE iyileşir. Fanlar sürekli çalıştığı için şebekeden ayrılan pay da azalır. Soğutma panelinden hepsini tek seferde yükseltebilirsin. VRF klimalar yükseltilemez.

N, yükü taşımaya tam yetecek kadar UPS demektir; tek arıza kabinleri kapatır. N+1’de bir yedek ünite vardır, 2N’de kapasite tamamen ikiye katlanır. Yedeklilik arttıkça maliyet artar, kesinti riski düşer.

Her kabine iki ayrı güç hattı (A ve B) gelir; UPS’ler bu hatlardan birini besler. Sunucular, router’lar ve Anti-DDoS cihazı çift PSU’ludur, biri kesilse diğerinden çalışır. Switch’ler tek PSU’ludur; kabine ikinci switch eklersen o diğer beslemeye bağlanır ve bir besleme kesildiğinde ağ ayakta kalır. Bir switch’in beslemesini kabin panelinden, UPS’teki gibi A ya da B seçerek değiştirirsin.

Şebeke kesilince aküler devreye girer, jeneratör birkaç dakika içinde çalıştırılır. Ayda bir test edilmeyen jeneratörün çalışmama ihtimali yüksektir. Çalışmazsa teknisyen tekrar dener; Enerji panelinden elle çalıştırmayı da deneyebilirsin.

İnternet network odasındaki router’lardan koridor üzerinden sunucu salonuna girer ve kabinlere tavanda kablo tavasıyla ulaşır. Yan yana kabinler kendi tavalarıyla birbirine bağlıdır; arada boşluk varsa tava döşemen gerekir. Bağlı olmayan kabinin sunucuları internete çıkamaz.

IX (internet değişim noktası), ağların trafiği doğrudan değiştiği yerdir. İstanbul-IX gibi bir IX’e bağlanınca yurtiçi ping düşer, müşteriler daha mutlu olur ve bu trafik pahalı transit hattını doldurmaz. IX’in pingi veri merkezine uzaklığıyla artar.

Sunucuların trafiğinin yalnızca ~%10'u internete çıkar, gerisi tesiste kalır; hatlar 1-100 Gbps arasıdır. Trafik günün saatine göre değişir (gece düşük, gündüz kurumsal, akşam tüketici müşterilerle yüksek); hatlarını günün en yoğun saatine ve bir hat ya da güzergâh kesilince kalanların taşıyacağı yüke göre seç. Hat dolunca paket kaybı ve ping artar, müşteriler kaybolan trafiğin bedelini geri alır. Faturalama hat başınadır: sabit kapasitede portun tamamını ödersin; 95. yüzdelikte daha küçük bir taahhüt (portun en az %10'u) ve üstündeki trafik, son 7 günün saatlik ölçümlerinin 95. yüzdeliğinden daha pahalı ödenir. En yoğun %5'lik saatler sayılmaz, kısa zirveler ve yedeğe geçişler bedava kalır. Az dolan yedek hatlarda 95. yüzdelik, çok dolan hatlarda sabit kapasite ucuzdur.

Üç yol var: operatörün DDoS koruması (yalnızca o hattı korur), uzaktan koruma sağlayıcıları (tüm trafiği temizler ama ping ekleyebilir) ve network kabinine takılan inline Anti-DDoS cihazı (gecikme eklemez ama hattını aşan saldırıyı durduramaz).

İsteğe bağlı bir mod (Ağ paneli): katılan veri merkezleri birbirine botnet kiralayarak DDoS saldırısı yapabilir. Katılan ihale ve etkinlik puanına +%5 alır; katılmayan hiç hedef olmaz. 15. seviyeden itibaren hedef olunur, 20. seviyeden itibaren saldırılır; sunucusu seninkinin yarısından az olana saldıramazsın. Saldırı yalnızca hedef oyundayken başlar; saldırı alan 48 saat korunur, haftada en fazla 3 saldırı alır, aynı hedefe haftada bir, saldırgan günde bir saldırabilir. DDoS korumaları işe yarar; tamamen püskürtülen saldırı itibar kazandırır. Saldırının izi sürülebilir (hedefin NOC ekibi ve SIEM’i ihtimali artırır): yakalanan saldırgan ceza ve tazminat öder, itibar kaybeder, 14 gün saldıramaz, 7 gün ihaleye ve peering’e giremez.

Bunlar başka oyuncudan değil, dışarıdan gelir; tesis büyüdükçe sıklaşır. Geçen kimlik avı sahte bir fatura ödetir ya da bir hesabı ele geçirir. 10. seviyeden itibaren fidye yazılımı kiralık sunucularının bir kısmını şifreler: fidyeyi ödersin, saldırıdan önce değiştirilemez yedeğin varsa yedekten dönersin ya da sıfırdan kurarsın. Önlemleri (farkındalık eğitimi, e-posta güvenliği, MFA, EDR, ağ segmentasyonu, yedek) Genel Bakış → Siber sekmesinden alırsın. NOC odasında 7/24 çalışan SOC analistleri olayları erken yakalar ve kurtarmayı kısaltır.

Seviye 10’da şehirler arası bir hatta kendi kapasiteni alırsın. Üzerinden açtığın hat Gbps başına ücret ödemez, yalnızca bakım öder. Boş kısmı diğer oyunculara kiralayabilirsin. Ağ panelinde ping senin tesisinden yazar, tesisine en yakın hat önce gelir; uzak hatlarda “Uzak” etiketi görünür. Batı Avrupa halkası (Londra–Amsterdam–Frankfurt) yalnızca Avrupa’daki tesislere satılır. Halkanın pingi, tesisinin halkaya uzaklığıyla artar.

Discord sunucumuzda /gunluk yazınca veri merkezine her gün bir ödül gelir; Türkiye saatiyle gece yarısı yenilenir. Ödül veri merkezinin büyüklüğüne göre değişir: para, internet faturası, depoya sunucu, onarım ya da yakıt; şanslıysan büyük ödül. 7 gün üst üste alırsan 7. gün büyük ödül kesin, bir gün kaçırırsan seri baştan başlar. Önce sitede Profil → Güvenlik ve Oturum → Discord bölümünden kod alıp Discord’da /bagla ile hesabını bağla. Discord hesabının en az 30 günlük olması ve sunucuda en az 1 gündür bulunman gerekir; süren bir kural ihlali cezası varsa ödül alınamaz. Ödül parası seviyeye ve sezon gelirine sayılmaz.

Bakiye eksiye düşebilir. Borç sınırını aşıp 7 oyun günü o seviyede kalırsan iflas eder ve sıfırdan başlarsın. Öncesinde uyarı alırsın; Finans panelinden kredi çekebilir ya da boştaki sunucu ve kabinleri satarak küçülebilirsin.

Finans panelinde iki hesaptan yüksek olanı geçerlidir: gelirine ve itibarına göre ₺500 bin ile ₺10 milyon arası bir tutar ya da şirket değerinin %5’i. Şirket değeri halka arzdaki değerdir: bir yıllık net gelir ile ekipman değerinin yarısı. Taksitin yalnızca faizi gider sayılır; geri ödenen anapara vergiden düşmez, şirket değerini ve hisseyi düşürmez. Limit şimdilik en fazla ₺100 milyondur. Krediler 30 günde eşit taksitle ödenir, toplam faiz %12; erken kapatmada kalan anaparaya %2 ücret eklenir.

Veri merkezini herkese açarsan vitrinde 3D olarak görünür; diğer oyuncular inceleyip beğenebilir. Sıralamada itibar, günlük gelir ve büyüklüğe göre listelenirsin.

Hayır. Veri merkezini kendin yönetirsin; ChatGPT (agent, tarayıcısı ya da Chrome eklentisi), Perplexity Comet, Claude ya da Gemini gibi yapay zekâ ajanlarına, tarayıcı otomasyonuna (Playwright, Puppeteer, Selenium) veya betiklere oyunu oynatmak, tıklatmak ya da hesap açtırmak kurallara aykırıdır; emek veren oyunculara haksızlık olur. Kendini belli eden ajanlar ve otomasyon tarayıcıları oyuna alınmaz. Oyun tıklamaların nasıl yapıldığını yalnızca sayı olarak tutar (ekranı, yazdıklarını ya da tuşları değil); şüpheli görünen hesapları bir yönetici inceler, kimse kendiliğinden cezalandırılmaz. Kurala uymayan hesaplar sıralamadan, sezon ve etkinlik ödüllerinden çıkarılabilir; seviyesi ya da itibarı düşürülebilir, kasasının bir kısmı geri alınabilir, ihale ve pazar yasağı ya da geçici oyun kilidi verilebilir. Ceza oyunda bir uyarıyla bildirilir. Yanlışlıkla engellendiğini düşünüyorsan Geri Bildirim’den ya da iletisim@veri-merkezi.tr adresinden yaz.

Evet. Profil → Hesap’tan 30 günde bir değiştirebilirsin: 3-20 karakter, küçük harf, rakam ve alt çizgi. Eski adın başkasına verilmez; vitrin bağlantın yeni adına yönlenir.

Giriş sayfasındaki “Şifremi unuttum” bağlantısına kayıtlı e-posta adresini yaz; şifreni yenileme bağlantısı e-postana gelir ve 1 saat geçerlidir. Google ile kayıt olduysan Google ile giriş yapman yeterli.

Profil → Hesap → Hesabı sil. Şifreni (Google ile kayıt olduysan kullanıcı adını) yazıp onaylarsın; hesabın, veri merkezlerin ve beğenilerin kalıcı olarak silinir. Bu işlem geri alınamaz.

Veri merkezi kiralık bir binada başlar. Kira ilçenin arsa değerine ve açık odaların toplam alanına göre değişir; yeni salon ve oda açtıkça bina büyür, kira da artar. Sözleşme 180 gündür. Bitmeden bir ay önce ev sahibi ne olacağını söyler: çoğunlukla zamla yeniler, bazen yüksek zam ister, bazen de binayı satar ve önce sana teklif eder. Almazsan sözleşme sonunda tahliye edilir ve aynı ildeki başka bir binaya acele taşınırsın; bu pahalıdır, müşteriler ve kiracılar da kesintiden memnun kalmaz. İlk sözleşmede bina satılmaz. Binayı satın alırsan kira ve tahliye riski biter, yalnızca emlak vergisi ve bakım ödersin; nakit gerekirse binayı değerinin %90’ına satıp aynı binada kiracı olarak kalabilirsin. İstersen kendin başka bir ile ya da ilçeye taşınabilirsin.

Evet. Her katın arsası 72 × 72 karo; zemin katta çitle çevrili, oda kurarken ya da düzenlerken her katta mavi çizgiyle görünür. Genel Bakış > Bina'dan bir oda açınca arsada boş karolar ızgarayla görünür: sürükleyerek odanın yerini ve boyutunu çizersin, bırakınca kurulur (telefonda basılı tutup sürükle). Tıklarsan varsayılan boyutta kurulur. Sunucu, cage ve tower salonları bir katın tamamı kadar büyüyebilir; örneğin 1. katı sunucu salonlarına, 2. katı yalnızca cage'e ayırabilirsin. Fiyat odanın varsayılan boyutuna kadar aynıdır; fazlası, sonradan duvar itmekle aynı ücreti öder (salonlarda karo başına ₺20.000, diğer odalarda ₺8.000; tasarım modunda ek ücret yok). Kurulu odaları Odaları düzenle'den taşır, duvarlarını tek tek ya da gidebildiği yere kadar itersin. Odalar arasında 1 karo koridor kalır. Otoparkın doğusu ya da batısı arsanın kenarına kadar boş kalır: arabalar yoldan oraya girer.

Binaya kat çıkarak: Genel Bakış > Bina > Katlar'dan 2. katı, sonra 3. katı yaparsın. Kat yalnızca sahibi olduğun binaya çıkılır; fiyatı arsa değerine ve deprem riskine göre değişir. 2. katı alırken zemin katta merdiven, asansör ve şaftların yerini seçersin, bütün katlarda aynı yerde durur. Giriş, ana salon ve açık alanlar dışında her oda her kata kurulabilir ya da oda düzenleyiciyle içindekilerle taşınabilir; üst katlar için Sunucu salonu 4-9, Cage salonu 3-5, Tower salonu 2 ve Enerji odası C-F var (her biri bir öncekinden sonra açılır). Her ek salon ilçenin şebekesinden pay ayırır; binaya çıkılan her kat bir trafo merkezi ve bir kat besleme hattı hakkı daha verir (3 katta 4 trafo merkezi ve 2 hat), yani kat alanla birlikte güç de getirir. Güç ve fiber şaftlardan geçer, her salonun havası ayrıdır. Katlar arasında soldaki kat seçiciyle (PageUp/PageDown) gezersin. Öbür yol yeni bir veri merkezi açmaktır: kendi şebekesi olur ama hatları, personeli ve odaları yeniden kurarsın.

İkinci veri merkezi seviye 10, üçüncüsü seviye 20 ister. Açarken 1 milyon ₺ lisans ödersin ve 5 milyon ₺ başlangıç sermayesi yeni tesise aktarılır. Ayrıca bina gerekir: kiralarsan depozito ve tadilat (90 günlük kira), satın alırsan binanın bedeli. İkisi de konuma göre değişir: İstanbul, Londra, Dubai ve Avrupa'nın büyük merkezleri pahalı; Anadolu, Bakü ve Bükreş ucuzdur.

Evet. Her veri merkezinin vitrini ayrıdır: Profil sayfasından hangilerinin herkese açık olacağını seçersin. Her birinin kendi kartı, 3D sayfası, görüntüsü ve beğenileri olur; sayfada oyuncunun diğer veri merkezlerine geçiş sekmeleri görünür.

Müşteriler panelindeki Fiyatlar bölümünden sunucu, ATX tower, kabin ve cage (kW) fiyatlarını yüzde olarak artırıp azaltabilirsin. Piyasa ortalaması, fiyat belirleyen bütün oyuncuların ortalamasıdır: ortalamanın altında kalırsan daha çok talep gelir, üstünde kalırsan daha az ama müşteri başına daha çok kazanırsın. İtibarın yükseldikçe müşteri aynı fiyata daha çok ödemeye razı olur. Ekonomi de birkaç günde bir değişir ve herkesi birlikte etkiler.

Evet. Oyunda soldaki Dünya düğmesi (ya da sitedeki Harita sayfası) her ilde kimin veri merkezi olduğunu ve kimin şu an oynadığını gösterir. "Gez" ile bir veri merkezini tam ekran ve sahibi oynuyorsa canlı gezersin; kasası ve müşterileri görünmez. Sol alttaki sohbette genel kanal, ilinin kanalı ve özel mesajlar var; yazmak için kayıtlı hesap ve 3. seviye gerekir. Reklam, bağlantı (veri-merkezi.tr dışında), telefon numarası, küfür, flood ve aynı mesajı tekrar tekrar göndermek kendiliğinden engellenir; 10 dakikada 3 kez engellenen önce 10 dakika, sonra 1 saat, sonra 24 saat susturulur. Rahatsız eden birini engelleyebilir ya da mesajını bildirebilirsin: 5. seviye ve üstü 3 oyuncunun bildirdiği mesaj, yönetici bakana kadar gizlenir.

Evet. Oyunda soldaki Ekip düğmesinden kullanıcı adıyla davet gönderirsin; arkadaşın kabul edince veri merkezin onun Ekip listesinde görünür ve aynı anda, canlı birlikte oynarsınız. Ekip sen dahil en fazla 4 kişidir. Yönetici inşa eder, cihaz ve personel alır, fiyat ve hatları yönetir; Operatör kabin, cihaz, kablolama, soğutma ve onarımla ilgilenir; İzleyici yalnızca bakar. Satış, devir, kredi, halka arz, müşteri feshi ve ekip yönetimi yalnızca sahiptedir. Her üyenin günlük harcama sınırı vardır, sahip değiştirebilir. İşlem günlüğünde kimin ne yaptığı ve ne harcadığı yazar. Para veri merkezinde kalır; çıkarılan ya da ayrılan üye hiçbir şey götürmez. Ekipteki bir veri merkezini açmak da hesabının tek veri merkezi hakkını kullanır: o sırada kendi veri merkezin durur.

Holding, oyuncuların veri merkezleriyle katıldığı ortak bir şirkettir. Binalar birleşmez; her veri merkezi sahibinde kalır, ama her oyun günü net kârının sözleşmedeki payını (%25-75) şirket kasasına aktarır. Hisseler katılırken veri merkezinin değerine göre verilir (bir yıllık net gelir ile ekipman değerinin yarısı) ve 14 günde kademeli hak edilir. Kasadan kâr payı dağıtmak, bir ortağın veri merkezine yatırım yapmak, yeni ortak almak ya da genel müdürü değiştirmek için hisselerin %51'i, bir ortağı çıkarmak ya da kasaya akan payı değiştirmek için %67'si gerekir; öneriler 24 saat açık kalır. İlk 7 gün kimse çıkarılamaz. Çıkarılan ortak hak ettiği payın tamamını alır. Ayrılan ortak hak ettiği payın %90'ını alır, ilk 7 günde ayrılırsa %75'ini. Kasadan bir veri merkezine giden her para (kâr payı, yatırım, ayrılma ya da çıkarma payı, holding kapanınca kalan) yolda aktarım kesintisine uğrar (%5-15, son 24 saatte o oyuncuya gelenle artar). Kasada ₺100 milyonu aşan para da veri merkezlerinin kasası gibi her oyun günü %0,8 erir; erime ortakların oyun günleriyle, hisselerine göre işler. Holdingdeki bir veri merkezi satılamaz; önce holdingden çıkarmak gerekir. Aynı cihazdan ya da aynı ağdan oynayan ortaklar (kalabalık ağlar hariç) kasadan yatırım alamaz; onlara para yalnızca hisseye göre kâr payıyla gider.

Evet. Biriyle kurar ya da katılırsın, diğerlerini Holding panelinde "Ekle" ile tek tek eklersin. Tek ortaksan hemen katılır; başka ortaklar varsa ekleme %51 oyla olur, çünkü yeni hisse diğerlerinin payını küçültür. Her veri merkezi kendi değerine göre hisse alır ve katıldığı günden başlayarak 14 günde hak eder; oy gücün bütün veri merkezlerinin hisseleri kadardır. Panelde her veri merkezinin son gün ödediği, toplamı ve son 14 günü görünür. Bir veri merkezini "Çıkar" ile tek başına alabilirsin: kasadaki hak edilmiş payının %90'ını götürür (ilk 7 gününde %75'ini), sen diğerleriyle ortak kalırsın. Son veri merkezini çıkarmak holdingden ayrılmaktır. Ortak çıkarma kilidi ilk veri merkezinin katıldığı günden işler; yeni veri merkezi eklemek onu uzatmaz.

Her müşteri sözleşmesi 90-180 gün sürer, sonra o günün piyasa fiyatından kendiliğinden yenilenir; bir yenilemede fiyat en fazla %40 düşer ya da %20 artar. Piyasa fiyatı itibarına, sertifikalarına ve fiyat seviyene bağlıdır; büyüdükçe aynı üründen ne kadar çok sattıysan yeni anlaşmalar o kadar ucuzlar. Yedekleme müşterileri sözleşmedeki üst sınıra kadar büyür. Kurumlar vergisi kademelidir: günlük kârın ₺100 bin ile ₺2 milyon arası %25, ₺2-10 milyon arası %35, ₺10 milyon üstü %45 vergilenir; küçük tesisler ve zarar edilen günler vergiden muaftır. Günlük geliri ₺5 milyonu aşan büyük şirketler, aşan kısmın %8'i kadar genel yönetim gideri (muhasebe, hukuk, İK) de öder. Müşteriler panelinde her müşterinin yenilemesine kaç gün kaldığı yazar.

Ctrl/⌘ ile tıklayarak birden çok kabin seç. Panelde "Toplu yükselt" eski nesil sunucuları güncel nesle, switch'leri 40G ya da 100G'ye, dağıtım switch'ini ve storage'ı bir büyüğüne çevirir. Toplam bedel önceden yazar; para yetmezse kaç cihaza yettiği söylenir ve o kadarı yapılır. Sunucular sıfırıyla değişir, eskiler takasa gider; öteki cihazlarda eskisi yarı fiyatına satılır, yenisi aynı yere takılır. Tek kabinde de çizimde Ctrl/⌘ ile cihaz seçip yalnızca onları yükseltebilirsin. Seçili kabinleri "Taşı" (M) ile birlikte taşırsın: aralarındaki düzen korunur, R ile bütün grup döner, sığmayan kabinin nedeni yazar. Kabin panelindeki "Aralara boşluk bırak" cihazları 1U arayla dizer; yer yetmezse boşluklar alttan başlar.

Evet. Müşteriler panelinde "Sözleşme bitince" ayarını "Bana sor" yap. Bir sözleşmenin bitmesine 7 gün kala bildirim gelir ve müşteri "Biten sözleşmeler" listesine düşer; orada bugünkü fiyatı ve yenileme fiyatını görüp "Yenile" ya da "Bitsin" dersin. "Bitsin" dediğin müşteri bitiş günü cayma bedeli ödemeden ayrılır. Cevap vermezsen sözleşme o gün piyasa fiyatından yenilenir. Varsayılan ayar otomatik yenilemedir.

Teknisyenin her cihaza erişebilmesi gerekir. Kabinlerin önünde ve arkasında (sunucuların güç kaynakları ve kabloları arkadadır), UPS, akü, pano, ATS ve CDU'ların önünde en az 1 karo boşluk kalmalı; bu karo bir duvar ya da başka bir cihaz olamaz, soğuk koridor sayılır. İki sıra arkalarını aynı 1 karoluk sıcak koridora verebilir, iki sıra önlerini aynı soğuk koridora. Kural yeni kurulan ve taşınan cihazlara uygulanır; önceden kurulmuş düzenler olduğu gibi çalışır.

Kabin panelinde "Ayır" de; yeni kabin ya da koridor kurarken alttaki çubukta "Ayrılmış kur"u aç. Ayrılmış kabinin boş sunucularına yeni müşteri, ihale ya da toptan müşteri gelmez, boş kabine kiracı da gelmez. İçindeki müşterinin sözleşmesi yenilenmez ve bitiş günü ayrılır; açık kabinlerde de sunucusu varsa, yer olduğunda oraya taşınıp kalır. Kimin ne zaman çıkacağı Müşteriler panelinde yazar.

[Kurucu] oyunun kurucusudur. [Admin] yazan oyuncular kurucunun seçtiği sohbet yetkilileridir: kurallara uymayan mesajları siler, yazanı bir süre susturabilirler. Bir sorun görürsen mesajın üstündeki menüden "Bildir" de; adminler ve kurucu bildirilen mesajlara bakar. Rozet sunucudan gelir, bir oyuncu adına yazarak taklit edemez.

Araştırma panelindeki "Yüksek yoğunluklu güç" araştırmasını tamamla. Aynı yeri kaplayan üç ünite açılır: UPS HD (250 kW modüllerle 1,5 MW, standart UPS 500 kW), lityum akü dolabı (160 kWh, kurşun asit 40 kWh) ve 1 MW jeneratör (standart 250 kW). Mevcut ünitelerini sökmeden, panellerindeki "Yükselt" ile aradaki farkı ödeyerek yükseltebilirsin. Kilovat başına biraz daha pahalıdır; kazandığın şey yerdir. Şebeke gücü sınırı değişmez.

Önce Enerji panelinden kendi trafo merkezlerini kur: her biri ilçenin sınırını 5 MW yükseltir, iki tane ve binaya çıkılan her kat için bir tane daha (3 katta 4). Hepsi kurulunca zemin üstündeki her kat için bir kat besleme hattı çekebilirsin (3 katta 2). Her hat sınırı da sözleşme gücünü de 5 MW artırır, ayrıca başvuru gerekmez; ₺75 Mn tutar ve 20 gün sürer. Sınır yine de dolarsa büyümenin yolu başka bir konumda veri merkezi açmaktır. Klimaları EC fanla yükseltmek de şebekede biraz yer açar.

Evet. Yapı çubuğundaki Dekor grubunda müşteri odası ve giriş için banko, kanepe, koltuk, sehpa, halı, bitkiler, kahve köşesi, sebil, otomat, kitaplık, toplantı masası, logo duvarı ve vitrin kabini; salonlar ve teknik odalar için durum ekranı, duvar saati ve yangın söndürücü var. Hepsi ucuzdur, taşınır, döndürülür ve satılır. Kapı önlerine, girişin güvenlik hattına, kabinlerin ve masaların önüne konmaz. Döşenmiş bir müşteri odası ve giriş, memnun müşterilerin memnuniyetini biraz daha hızlı artırır.

Finans panelinin başındaki Gelir-gider bölümünde. Bugün, Dün, Son 7 gün ve Son 30 gün için gelir türlerine (sunucu, GPU, cloud ve yedekleme, kiracılar, ağ satışı, otopark) ve gider kalemlerine (elektrik, personel, ağ, bakım, bina, kredi, SLA cezası, genel yönetim, vergi) ayrılmış bir döküm var; her satırda önceki döneme göre değişim yazar. Cihaz alımı, inşaat, onarım, satış ve kredi gibi tek seferlik kalemler net kârdan ayrı listelenir ve en altta kasanın ne kadar değiştiği görünür. Altındaki grafik son 30 günün günlük net kârını gösterir.

Her veri merkezin ayrı bir şirket gibidir. Aralarında taşınan para (Veri merkezleri menüsündeki "Para aktar") ve holding kasasından bir veri merkezine giden para (kâr payı, yatırım, ayrılma ya da çıkarma payı, holding kapanınca kalan) yolda aktarım kesintisine uğrar. Kesinti dilimlidir ve son 24 saatte (gerçek saat) veri merkezlerine bu yollarla gelen toplamla artar: ilk ₺10 milyon %5, ₺10-100 milyon arası %10, ₺100 milyonun üstü %15. Doğrudan aktarımda kesintiyi gönderen öder, karşıya kalanı geçer; holdingden gelen paranın kesintisi veri merkezine girerken düşülür. Aktarım ekranı kesintiyi ve karşıya geçecek tutarı önceden gösterir; Finans'taki Gelir-gider tablosunda "Aktarım kesintisi" ayrı bir satırdır. Yeni veri merkezi açarken ya da pazardan satın alırken aktarılan başlangıç sermayesi kesintisizdir. Pazarda satılan veri merkezinin kasası alıcıya geçmez; satıcının ilk veri merkezine giderken aynı kesintiye uğrar.

Pazarda yalnızca tesis el değiştirir: binası, kabinleri, cihazları, müşterileri, personeli ve itibarı. Kasadaki para ve krediler satıcıda kalır. Satış anında krediler veri merkezinin kendi kasasından kapatılır (erken kapama ücretiyle). Kalan para, ilk veri merkezi satıldıysa satış bedeliyle birlikte sıfırdan kurulan yeni veri merkezinde kalır; ikinci ya da üçüncü veri merkezi satıldıysa bedelle birlikte ilk veri merkezine geçer ve bu kısma veri merkezleri arası aktarım kesintisi uygulanır (satış bedeline uygulanmaz). Kasa kredileri kapatmaya yetmezse eksik satıcının bakiyesinden düşer. Alıcı tesisi boş kasayla ve kredisiz alır; yeni veri merkezi açarken olduğu gibi kendi kasasından ₺5 milyon başlangıç sermayesi kesintisiz aktarılır, yani satın almak için bedel ile ₺5 milyon gerekir. Holdingdeki bir veri merkezi satışa çıkarılamaz.

Kasada ₺100 milyonu aşan para her oyun günü %0,8 değer kaybeder; ₺100 milyonun altındaki para etkilenmez. Büyük bir serveti boşta tutmak yerine yeni salonlara, cihazlara ya da yeni veri merkezlerine yatırmak daha kârlıdır. Holding kasası da aynı kurala uyar: ₺100 milyonu aşan kısmı ortakların oyun günleriyle erir. Genel Bakış'taki günlük finans listesinde enflasyon kaybı günlük netin altında ayrıca yazar. Şirket değeri, holding kâr payı ve borsa sonuçları günlük netten hesaplanır; enflasyon onlara girmez.

GPU sunucular yapay zekâ müşterilerine kiralanır ve çok kazandırır, ama her biri 4 kW civarı çeker: hava soğutmalı kabine ancak 2-3 tane sığar. Kabine çipe sıvı soğutma kiti takarsan limit 40 kW, daldırma (immersion) tankıyla 60 kW olur; ısının büyük kısmı salon havası yerine sıvı döngüsüne gider. Bu ısıyı taşımak için salona CDU kurmalısın; CDU yetmezse sıvı soğutmalı kabinler hızla ısınır.

Seviye 4'ten itibaren Müşteriler panelinde kurumsal ihaleleri görürsün. Bunlar bütün oyunculara aynı anda açılır ve birkaç saat sürer. Müşterinin bütçesinin altında bir fiyat teklif edersin; süre bitince en iyi puanı alan kazanır. Puan; fiyatın düşüklüğü, itibarın, Tier sertifikan ve ping'inle hesaplanır. Teklif verirken istenen kadar boş sunucun ve gereken sertifikalar olmalı. Kazanırsan müşteri talepler listene düşer, imzalaman yeterli.

Büyük müşterilerin adım adım ilerleyen projeleri: bir yayın platformunun maç gecesi (seviye 5), bir bankanın taşınması (15), bir oyun stüdyosunun lansmanı (20) ve bir hastane grubu (35). Genel Bakış → Görevler'den başlatırsın. Aynı anda bir hikâye yürür ve her biri haftada bir başlar. Her adımın bir süresi vardır: sertifika almak, talebi imzalamak, trafik zirvesini ya da kesintisiz geçmesi gereken günleri atlatmak gibi. Adımlar para ya da itibar kazandırır; son adımda müşteri bir yıllık, fiyatı sabit bir sözleşme imzalar. Süresi geçen adım ya da vazgeçmek hikâyeyi bitirir: itibar düşer, müşteri (varsa kafesiyle) ayrılır. Bitirdiğin hikâyenin sıradaki şirketi daha büyük ister.

Deprem riski konuma göre değişir; İstanbul, Kocaeli, İzmir ve Hatay gibi fay hatlarına yakın yerlerde yüksektir. Deprem bazı cihazları bozar ya da hurdaya çıkarır ve şebekeyi saatlerce keser. Genel Bakış'taki Deprem bölümünden binayı güçlendirirsen (kabinleri sabitleme, zemini sağlamlaştırma) hasar çok azalır; deprem sigortası hasarın çoğunu öder. Başka veri merkezine bağlantın varsa felaket kurtarma müşterilerin kesintiden etkilenmez.

Onarılamayan cihaz hurdaya çıkar: müşterisi varsa boş bir sunucuya taşınır, yoksa sunucusu çalışmaz. Depoda yedeği varsa teknisyen hemen takar. Yoksa üst çubuktaki çekiçten hepsini birden yenisiyle değiştirebilirsin ya da Personel'den bir Donanım sorumlusu alırsın: saatte bir hurdaları yenisiyle değiştirir, önce müşterisi üstünde kalanları ve switchleri. Cihaz bedeli kasadan ödenir ve senin belirlediğin günlük bütçeyi aşmaz (başlangıçta ₺5 Mn). Bütçe dolunca kalanlar ertesi gün sırayla değişir; bütçeden pahalı bir cihaz varsa uyarır. Harcama Gelir-gider tablosunda onarım satırına yazılır.

Seviye 10'dan itibaren Finans panelinden şirketinin %20'sini halka arz edebilirsin: şirket değeri bir yıllık net gelir ile ekipman değerinin yarısıdır, satılan payın parası kasaya girer. Sonra her 30 günde bir çeyrek sonucu açıklanır; net gelir artarsa hisse ve itibar yükselir. Hisse fiyatı her saat şirket değerine doğru kayar; Borsa sıralaması piyasa değerine göredir. Temettü günde bir kez dağıtılabilir: kasanın %1'i ödenir, hisse %3 yükselir. Ağ panelinden başka oyuncuların veri merkezleriyle peering kurabilirsin; iki taraf da kabul edince transit gideri ve ping düşer. Aynı ilde ücretsizdir. Başka ildekiyle bir hat kurulur: kurulumu ve günlük ücreti mesafeye göredir, isteyen öder; etkisi uzaklaştıkça azalır. Müşteriler panelinden boş sunucularını toptan satışa açabilir, yerin yetmediğinde gelen bir talebi toptancıya devredebilirsin: müşteri onun veri merkezine geçer, aradaki fiyat farkı (aracılık payı) her gün kasana gelir. Aracılık payı seviyeye ve sezon gelirine sayılmaz. Aynı holdingdeki ya da aynı cihazdan, aynı ağdan oynayan hesaplar birbirine toptancı olamaz ve peering kuramaz; önceden devredilmiş müşterilerde pay ödenmez, önceden kurulmuş peering sayılmaz.

Hayır. Operatör, IX, DDoS koruma sağlayıcısı, tedarikçi ve müşteri adları kurgusaldır; gerçek şirketlerle benzerlik tesadüftür. Fiyatlar, gecikmeler ve kapasiteler de oyun için uydurulmuştur ve gerçek tarifeleri yansıtmaz.

Evet, oyun telefon tarayıcısında da oynanır: tek parmakla kaydırır, iki parmakla yakınlaştırır, döndürür ve eğersin; paneller alttan açılır. Tarayıcının "Ana ekrana ekle" seçeneğiyle uygulama gibi kurabilirsin. App Store ve Google Play sürümü hazır, mağaza onayı bekleniyor; hesabın ve veri merkezin aynı kalacak.

Sağ üstteki ayarlar menüsünden Grafik kalitesi’ni Düşük yap: köşe gölgeleri ve parlama kapanır, telefonda ve eski bilgisayarlarda oyun akıcılaşır. Tarayıcında donanım hızlandırmanın açık olduğundan emin ol ve oyunu tek sekmede aç. Sorun sürerse cihazını ve tarayıcını yazarak Geri Bildirim’den bildir.

Evet. Seviye 10’da ikinci, seviye 20’de üçüncü veri merkezini başka bir il ya da yurtdışında açabilirsin. Aralarında para aktarabilir (aktarım kesintisiyle), dalga boyu ya da karanlık fiber ile bağlayabilirsin; bağlantı yedek bir güzergâh olur ve felaket kurtarma müşterileri getirir.

Yurtdışındaki tesise gelen müşterilerin kullanıcıları çoğunlukla o ülkededir. Ağ panelinde iki ping yazar: bu kullanıcılara olan yerel ping ülkenin adıyla (örneğin Londra’da “Birleşik Krallık ping”), Türkiye’deki kullanıcılara olan ping “Türkiye’ye ping”. Önemli olan yerel pingdir. En düşük pingi o ülkenin iki yerel sağlayıcısı verir (4-10 ms; örneğin Londra’da Thames Telecom ve Albion Fibre); Tier 1 hatlar da her yerde satılır, Türk İSS’ler yalnızca Türkiye’de. Yakındaki IX’ler (örneğin Londra’da Sis-IX) pingi daha da düşürür. Ağ panelinde yalnızca yakın IX’ler listelenir ve pingleri uzaklığa göre yazar. Türkiye’deki kullanıcılara İstanbul-IX gibi IX’ler her yerden açıktır ama uzak bir tesisten ping yüksek kalır; kullanıcıları Türkiye’de olan müşteriyi Türkiye’deki bir tesis daha iyi memnun eder.

Tier II, III ve IV sertifikaları tesisinin yedekliliğini belgeler: UPS, soğutma, jeneratör, yakıt, hat ve router yedekliliği, yangın sistemi ve personel şartları vardır. Sertifika müşterilerin daha yüksek fiyat teklif etmesini sağlar; kurumsal müşteriler belirli bir Tier ister. Şartlar bozulursa sertifika askıya alınır.

Veri merkezini açarken seçtiğin il ve ilçe; şebekeden alabileceğin gücü, elektrik fiyatını, iklimi, müşteri talebini, deprem riskini ve ping süresini belirler. İklim üç şeyi değiştirir: yaz sıcağında klimaların kapasitesini, serbest soğutmanın yıl boyunca ne kadar elektrik kazandırdığını ve kışın kar fırtınası sıklığını. Soğuk yerde soğutma ucuzdur ama müşteriler uzaktır ve kar şebekeyi keser; sıcak yerde güneş boldur ama klimalar çok çeker. Şebeke sözleşmesi büyütülebilir ama her ilçenin bir üst sınırı vardır.

Sitedeki ya da oyundaki Geri Bildirim düğmesinden hata bildirebilir, özellik önerebilirsin. Mesajların doğrudan ekibe ulaşır; çözüldüğünde oyundaki Mesajlar sekmesinde Sistem’den haber alırsın.